August Aleksander Czartoryski
 


    August Aleksander Czartoryski (ur. 9 listpada 1697 w Warszawie, zm. 4 kwietnia 1782), syn Kazimierza Czartoryskiego i Izabeli z Morsztynów. Młodszy brat Michała Fryderyka i ojciec kandydat do tronu - Adama Kazimierza Czartoryskiego. Wojewoda ruski od 1731, twórca narodowej potęgi Familii Czartoryskich, współtwórca jej polityki. W latach 1750-58 starosta generalny ziem podolskich; starosta m. in. kościerski, lubocheński i grodowy warszawski.

 

    Jego kilkuletnie starania o rękę wdowy po Stanisławie D[..]nhoffie, Zofii z domu Sieniawskiej, jedynej dziedziczce majątku Sieniawskich (i po D[...]nhoffie) zakończyły się 11 lub 11 lipca 1731 sukcesem, kiedy zgodziła się go poślubić. August Aleksander Czartoryski stał się właścicielem ogromnej fortuny stanowiącej ekonomiczną podstawę działalności politycznej, D[...]nhoffowa bowiem wniosła Czartoryskiemu m. in. Sieniawę, Puławy, Międzyrzec Podlaski, Wilanów i Stołpce.

 

    Przystąpił do budowy ekonomicznej potęgi swego rodu, likwidując zadłużenie tych majątków, które przynosiły straty i zwielokrotniając zyski tych, które były dochodowe. Do dóbr Augusta i Zofii Czartoryskich należały m. in.: na Rusi Czerwonej Bukaczówce, Brzeżany, Jarosław, Oleszyce, Sieniawa, Wysock: w Małopolsce - Krzeszowice, na Lubelszczyźnie - Międzyrzec Podlaski i Puławy, na Podolu - Granów, Międzybuż, Mikołajów, Stara Sieniawa i  Zinkowice, na Wołyniu - Klewań i Żuków, na Litwie - Stołpce, Szkłów i Wołożyn.

 

    Przez kolejne lata pilnował pozycji Familii dbając przy tym o przygotowanie syna Adama do przeszłej roli króla. Wysyłał go w 1757 na nauki do Anglii, ożenił w 1761 z posażną Izabelą Flemming, a swą córkę  Elżbietę oddał w 1763 Stanisławowi Lubomirskiemu. W sprawach wagi państwowej zabiegał o korzystne stosunki z Francją, którą próbował rozgrywać przeciw Prusom na korzyść Polski. W latach 1762-63 Sankt Petersburg zdawał się również popierać zabiegi Augusta o rychłą koronację syna. Stanisław Konarski głosił za aprobatą Familii plany reformy ustroju państwa, a w Końskowoli szkoliły się oddziały milicji na żołdzie rosyjskim, gotowe działać na rozkaz Czartoryskich. Mimo jednak tych wszystkich przygotowań, mimo przekupienia posła rosyjskiego Hermana Karla von Keyserfinga, August Czartoryski nie zdołał przekonać w okresie bezkrólestwia 1763-64 swego syna do kandydowania do tronu. Cały misterne skonstruowany przez niego plan zawalił się, a zainwestowana fortuna wyniosła na tron królewski nielubianego przezeń siostrzeńca - Stanisława Poniatowskiego.

 

    Pochowany w kościele św. Krzyża w Warszawie.


<<<- POWRÓT DO DRZEWA GENEALOGICZNEGO