Adam Jerzy Czartoryski

    Adam Jerzy Czartoryski - (ur. 14 stycznia 1770 w Warszawie, zm. 15 lipca 1861) - polski książę, mąż stanu, pełnił funkcje rosyjskiego ministra spraw zagranicznych (1804-1806), senator-wojewoda Królestwa Polskiego (1815), prezes Rządu Narodowego (1831), prezes Senatu, pisarz, mecenas sztuki i kultury, odznaczony Orderem Orła Białego (w 1815).

 

    Urodzony w związku małżeńskim księcia gen. Adama Kazimierza Czartoryskiego (1734-1823 w Sieniawie) i Izabeli z domu Fleming. Brat Marii Wirtemberskiej. Mąż ks. Anny Zofii Sapiehy - córki Antoniego Sapiehy, adiutanta cesarza Napoleona I, ojciec Władysława - fundatora Muzeum Czartoryskich w Krakowie.

 

    Po trzecim rozbiorze Polski dobra Czartoryskich zostały zajęte przez wojska rosyjskie. Aby ratować majątek rodziny, książę Adam Jerzy i jego brat ruszyli w końcu stycznia 1795r. do Rosji jako carscy zakładnicy. W 1796r. zbliżył się do wielkiego księcia Aleksandra, późniejszego cara i został jego przyjacielem.

 

    Po stworzeniu naukowego okręgu wileńskiego objął też 5 lutego 1803r. władzę szkolną w ośmiu guberniach zachodnich Rosji w charakterze kuratora, będąc jednocześnie zwierzchnikiem odnowionego na podstawie statutu z 30 maja 1803r. Uniwersytetu Wileńskiego. Po ustąpieniu kanclerza Woronowca został wyniesiony do godności ministra spraw zagranicznych Rosji i wezwany do uczestnictwa w senacie i radzie Państwa.

 

    Po kląsce Napoleona 3 maja 1815r. doprowadził do utworzenia pod berłem Aleksandra I, Królestwa Polskiego - niewielkiego, lecz konstytucyjnie samodzielnego i wyposażonego we własne wojsko państwa.

 

    Po odkryciu w Wilnie spisku młodzieży filareckiej i represjach z tym związanych 17 kwietnia 1824r. podał się dymisji z funkcji kuratora. Rok później, po śmierci Aleksandra I na tron wstąpił jego następca Mikołaj I, którego Adam Jerzy Czartoryski od początku został gorącym przeciwnikiem.

 

    Był przeciwny walce zbrojnej z carem, ale gdy wybuchło już powstanie Listopadowe staną na jego czele jako prezes Rządu Narodowego. Za działalność w powstaniu został skazany przez władze carskie na śmierć a rodzina Czartoryskich utraciła Puławy. Wówczas ich główną siedzibą na ziemiach polskich stała się Sieniawa.

 

    Po upadku Warszawy i klęsce powstania 26 września, 1831r. dotarł do Krakowa, skąd 27 września udał się na emigracje. Przez Strasburg dostał się do Anglii, a w 1833r. osiadł w Paryżu. Na emigracji książę rozpoczął energiczną działalność. W Paryżu, na wyspie św. Ludwika nabył stary pałac, z którego uczynił siedzibę głowy nieistniejącego państwa. Hotel Lambert stał się ośrodkiem polskiej polityki zagranicznej.

 

    W czasie nieobecności właścicieli zarządzał nią szwagier księcia Adama Jerzego (brat żony Anny) Leon Sapieha z Krasiczyna.

 

    Hotel Lambert stał się ośrodkiem polskiej polityki Zagranicznej. Książę starał sie o rozwój oświaty i kultury na emigracji. Liczył na wybuch państw zachodnich przeciw Rosji, organizował na Kaukazie polskie oddziały, które miały walczyć z Rosją.

 

    Nazwała go ,,królem polski''. Pod koniec życia w sprawach politycznych coraz bardziej wyręczał go syn Władysław. Po śmierci (1861r.) trumna księcia i jego żony Anny trafiła do krypty rodowej w Sieniawie.


Anna Zofia Sapieha


    Anna Zofia Sapieha - (ur. 17 października 1799 w Saint – Germain – en - Laye, zm. 24 grudnia 1864 w Montpellier) - żona Adama Jerzego Czartoryskiego, córka Aleksandra Antoniego Sapiehy i Anny z Zamoyskich. Dzieciństwo i młodość spędziła w Teofilpolu, Radzyniu, Paryżu i Wilnie, wychowywana wyłącznie przez matkę. 29 września 1817 wyszła w Radzyniu za mąż za Adama Jerzego Czartoryskiego.

Herb Sapiechów

                          1858-1859
<<<- POWRÓT DO DRZEWA GENEALOGICZNEGO